Szyk zdania (1) - szyk prosty

Najprostszym szykiem w języku niemieckim jest szyk prosty. Taka sytuacja w zdaniu zachodzi, kiedy podmiot zachodzi przed orzeczeniem. W mowie naszych zachodnich sąsiadów wyróżniamy kilka spójników, które wymagają szyku prostego, są to:

1. und - i, a, np. Andrzej studiert an der Uni und wohnt bei dem Opa. - Andrzej studiuje na uniwersytecie i mieszka u dziadka.

2. aber - ale, np. Sie ist in der Schule, aber lehrnt nicht. - Ona jest w szkole, ale nie uczy się.

3. denn - ponieważ, np. Ich gehe zu Gosia, denn sie wartet auf mich. - Idę do Gosi, ponieważ ona na mnie czeka.

4. oder - albo, lub, czy, np. Ihr geht nach Hause oder bleibt hier. - Wy idziecie do domu albo zostajecie tutaj.

5. sondern - lecz, ale, np. Er ist nicht dumm, sondern lernt zu wenig. - On nie jest głupi, lecz uczy się za mało.


UWAGA
Należy zwrócić uwagę na spójniki aber i sondern, ponieważ mają one podobne znaczenie, lecz ich zastosowanie nieco różni się od siebie:

- sondern występuję w zdaniu przeczącym, np. Ich mag dich nicht, sondern liebe. - Nie lubię cię, lecz (ale) kocham.
- aber występuje w zdaniu twierdzącym, np. Wir mochten heuten ins Kino gehen, aber haben kein Geld. - Chcemy iść dzisiaj do kina, ale nie mamy pieniędzy.


Zadanie domowe:
Przetłumacz zdania na język niemiecki.

1. Dzisiaj wracam do domu o 15 albo o 16.
2. Jest zimno, ale nie założę czapki.
3. On nie gra na komputerze, lecz ogląda telewizję.
4. Oni pieką ciasto i słuchają muzyki.
3. Nie idę dzisiaj do szkoły, ponieważ jestem przeziębiony.

Als oder wenn?

Als oder wenn?

Gdy wyszukacie w słowniku słowa `als` i `wenn` będą miały one takie samo znaczenie. Owszem, są to dwa spójniki, które możemy przetłumaczyć na polskie `kiedy`. Mają one inne zastosowanie:

• Als - używamy tylko i wyłącznie, gdy opisujemy jednorazowe wydarzenie, które miało miejsce w przeszłości np.

Als ich jung war, spielte ich Fußball. - Kiedy byłem mały, grałem w piłkę nożną.
Sytuacja, że mieliśmy -naście lat już się nie powtórzy (niestety), dlatego w tym wypadku używamy spójnika als.

Ich besuchte meine Tochter Ania, als wir noch in Dortmund wohnten. - Odwiedziłem moją córkę Anię, kiedy mieszkaliśmy jeszcze w Dortmundzie.
Sytuacja taka sama jak w powyższym przykładzie - kiedyś mieszkaliśmy w Dortmundzie i wtedy odwiedziłem córkę, dlatego stosujemy spójnik als.

• Wenn - używamy, kiedy:

1. wydarzenia odwołują się do przeszłości, lecz powtarzały się wielokrotnie np.                              Wenn ich nach Hause ging, trinkte ich eine Dose Cola. - Kiedy szedłem do domu piłem Colę w puszce.                                                                                                                                                
2.   wydarzenia odwołują się do teraźniejszości lub do przyszłości i są jednorazowe bądź powtarzające się np.                                                                                                                        Wenn ich Hausaufgaben mache, höre ich Musik. - Kiedy robię zadanie domowe słucham muzyki. 

 Należy również dodać, że kiedy używamy obu tych spójników to zawsze w zdaniu występuje szyk końcowy - czasownik idzie na koniec.

Reasumując: spójnika `als` używamy tylko wtedy, gdy mówimy o jednorazowej sytuacji z przeszłości. Jeżeli chodzi o `wenn` to używamy go, kiedy mamy do czynienia z sytuacją powtarzającą się w przeszłości, powtarzającą się w teraźniejszości bądź przyszłości oraz, gdy sytuacja ma miejsce w teraźniejszości bądz przyszłości i jest jednorazowa. 




Zadanie do poćwiczenia:


Wstaw odpowiedni spójnik.
1. ... ich 17 Jahre alt war, las ich Bücher.
2. ... sie zu spät nach Hause kommt, ist der Vater böse.
3. ... ich gestern diesen Film gesehen habe, war ich sehr müde.


Propozycje rozwiązań piszcie w komentarzach. Jeżeli coś jest niejasne - chętnie wytłumaczę. Pozdrawiam!